قاعدهء انصاف - - ) قاعدهء عدل وانصاف قاعدهء انفعال قاعدهء انفعال : از قواعد فقهى . متأخران از عنوان ياد شده به قاعده تعبير كرده ودر باب طهارت بدان استناد كرده‌اند . مفاد قاعده : مقصود از قاعدهء انفعال اين است كه در آب كمتر از كر ويا ديگر مايعات ، أصل بر تأثيرپذيرى آن از نجاست ، به سبب ملاقاة با آن است . بنابر اين ، در موارد شك در تأثيرپذيرى ، أصل ( مقتضاى دليل أولى ) بر تأثيرپذيرى ونجاست است ، مگر آنكه دليلي خاص در موردى آن را از شمول قاعده خارج سازد ، مانند بحث نجاست يا عدم نجاست شير موجود در پستان مردار حلال گوشت ، كه برخى قائلان به نجاست ، به قاعدهء انفعال نيز استناد وحكم به نجاست آن كرده‌اند . 1 شرايط : در جريان قاعدهء انفعال ، احراز انفعال وتحقق سرايت نجس به مايع شرط است وبا شك در آن ، قاعده جارى نمىشود . 2 موارد استثنا : از قاعدهء ياد شده مواردى استثنا شده است ؛ بدين معنا كه در اين موارد ، ملاقاة مايع با نجاست موجب انفعال ونجاست مايع نمىشود . از جمله اين موارد است : آب استنجا ( - - ) آب استنجاء ) وآب كمتر از كر ( - - ) آب كر ) كه به منبع يا ماده‌اى كه به اندازهء كر يا بيشتر است متصل باشد 3 - - ) آب جارى ) ( - - ) اعتصام ) . مدرك قاعده : بر اعتبار وحجّيت قاعدهء انفعال ، به اجماع ونيز روايات متعددى كه دلالت بر انفعال دارند ، استناد شده است . 4

--> ( 1 ) . مسالك الأفهام 3 / 455 ؛ الأنوار اللوامع 12 / 267 ؛ المناهل / 10 ( 2 ) . مسالك الأفهام 3 / 455 - 456 ؛ الحدائق الناضرة 20 / 134 - 136 ؛ جواهرالكلام 25 / 31 - 33 ؛ الدروس الشرعية 3 / 324 ( 3 ) . مسالك الأفهام 3 / 274 . ( 1 ) . فقه الشيعة ( الطهارة ) 2 / 396 ( 2 ) . مهذب الاحكام 1 / 135 ( 3 ) . الحدائق الناضرة 1 / 470 ؛ جواهر الكلام 1 / 131 ؛ ينابيع الاحكام 1 / 244 و 255 ؛ مهذب الاحكام 1 / 135 ( 4 ) . مهذب الاحكام 1 / 134 .